جدیدترین مطالب پترولیوم در کانال تلگرام منتشر می شود کانال تلگرام پترولیوم

وزن مخصوص MW

یک ترازوی گل شامل یک پایه، بازوی مدرج یک فنجان، یک سرپوش، شاخص نوک تیز و وزنه مخصوص که می توان وزن مخصوص مایعات را با آن اندازه گیری نمود. ترازو می بایست به طور مستمر تمیز شده و بعد از چندین آزمایش به وسیله آب مقطر دقّت آن را آزمایش کرد.

دستور العمل:

الف: سرپوش فنجان را برداشته و آن را از گل حفاری مورد آزمایش پر می کنیم. باید دقت نمود که هوای داخل فنجان کاملاً تخلیه بشود. فنجان را نباید آنقدر پر کرد که سرریز شود. باید یادآوری نمود گل را قبل از ریختن در ترازو خوب به هم زده باشیم.

ب: درب فنجان را گذارده و آن را به چپ و راست می چرخانیم تا کاملاً مستقر شده و مقدار گل اضافی فنجان از سوراخ سرپوش خارج شود.

ج: گل اضافی روی ترازو را شسته و خشک کرده و آن را در روی پایه می گذاریم.

د: شاخص را آنقدر تغییر می دهیم تا دستگاه در حال تعادل باشد.

ه: وزن مخصوص گل بر حسب پوند بر فوت مکعب از روی بازوی مدرج می خوانیم (در روی بازوی مدرج سه مقیاس دیگر نیز حک شده است که در صورت نیاز می توان از آنها استفاده نمود.)

ویسکوزیته يا گرانروی (قیف مارش) VISCOSITY

قیف مخصوص اندازه گیری گرانروی که قطر آن در بالا شش اینچ (۲۴/۱۵ سانتی متر)، درازا در حدود دوازده اینچ (۴۸/۳۰ سانت) که نصف دایره بالایی قیف به وسیله توری فلزی (۱۰۰ سوراخ در هر اینچ مربع) TEN-MESH پوشانده شده است. این وسیله به طور مقایسه ای گرانروی را نشان می دهد و مشخص کننده گرانروی واقعی گل نیست.

روش اندازه گیری گرانروی قیفی Marsh Funnel

1- قیف را شسته و خشک نموده در حالت عمودی نگهداشته وباا نگشت سوراخ آنرا ببندید.

2-     بوسیله کپ گل مورد نظر را برداشته وا زروی توری داخل قیف بریزید تا سطح گل به زیر توری برسد .

3-     فورا” کپ را زیر قیف گذاشته و انگشت خودرا از جلو سوراخ قیف بردارید .

4-     بوسیله کرنومتر زمان لازم برای جاری شد ن  946 سی سی از گل را برحسب ثانیه بدست آورید .

5-     این زمان گرانروی گل را بر حسب Sec/quart  را بیان مینما ید .

6-     ا زآنجا ئیکه حرارت بر گرانروی ما یعا ت اثر میگذارد لازم ا ست هردفعه که گرانروی گل را اندازه میگیر ید دمای  گل را بر حسب درجه فارنها یت بدست آورده ودر کنا ر آن یا ددا شت نما ئید .

نتایج به دست آمده به مقدار وسیعی تحت تأثیر سرعت ماسیدن (GELATION) و وزن مخصوص گل است.

گرانروی ظاهری AV

گرانروی ظاهری (AV) نیز مثل گرانروی قیف مارش (MFV) یک اندازه گیری یک نقطه ای است باین معنی که اندازه آن نمی تواند دربازه غیر طبیعی بودن گرانروی سیال به ما چیزی بگوید. آنچه از (AV) یا (MFV) می توان فهیمد این است که آیا سیال مورد نظر در حدود قابل قبولی قرار دارد یا خیر.

مثلاً برای بدست آوردن گرانروی ظاهری کافی است فشار برشی (SHEAR STRESS) را در ۶۰۰ دور پیدا کنیم. با تقسیم این عدد بر ۲ می توان اندازه گرانروی ظاهری را بر حسب سانتی پواز بدست آورد. گرانروی ظاهری تابعی است از گرانروی پلاستیکی یا نقطه واروی و یا هر دو. یعنی هر گونه افزایش یا کاهشی که در و گل رخ دهد مستقیماً روی گرانروی ظاهری آن نیز اثر می گذارد.

در سیالات نیوتونی گرانروی ظاهری با گرانروی پلاستیکی مساوی باست (سیالات نیوتونی سیالاتی هستند که فشار وارده به سیال نسبت مستقیم با به جریان در آمدن آن دارد).

گرانروی پلاستیکی PV

گرانروی پلاستیکی بخشی از مقاومت در مقابل جریان است که بر اثر اصطکاک میکانیکی بوجود می آید. این اصطکاک:

۱- بر اثر برخورد جامدات با یکدیگر.

۲- بر اثر برخورد جامدات با مایعی که آنها را محاط می کند.

۳- یا بر اثر اصطکاک ناشی از حرکت لایه های مایع روی یکدیگر بوجود می آید. گر چه  بطور عملی تجربه نشان داده است که گرانروی پلاستیکی به غلظت جامدات در گل بستگی دارد. با اضافه شدن وزن گل گرانروی پلاستیکی نیز زیاد می شود و واحد اندازه گیری آن سانتی پواز است.

 جامدات در گل دو گروه هستند، جامدات بی اثر و جامدات فعال و هر گروه به دو گروه زیر تقسیم می شوند.

الف: جامدات مرغوب یعنی جامداتی که جهت قصد بخصوصی در تشکیل گل حفاری بکار برده می شوند. نظیر باریت، بنتونیت، نشاسته و سی ام سی که هر کدام کار بخصوصی انجام می دهند.

ب: جامدات نا مرغوب یا نا مانوس یا جامداتی که کم ارزش یا بی ارزش هستند نظیر شن، شیل، لیمستون و دولمایت که تلفیق اینگونه جامدات نا مرغوب در گل از مهمترین عوامل زیاد شدن گرانروی پلاستیکی آن است و باعث ازدیاد اصطکاک بین جامدات می شود. کم کردن اندازه جامدات گل در یک حجم ثابت باعث افزایش گرانروی پلاستیکی می شود همچنین افزایش در اثر آسیاب شدن ذرات جامد زیر مته حفاری نیز گرانروی پلاستیکی را افزایش می دهد. روشهای متعددی جهت کاهش گرانروی پلاستیکی بکار می ورد که در زیر نام می بریم.

۱- رقیق کردن گل حفاری بوسیله آب

۲- استفاده از توریهای لرزان

۳- کاربرد سانتریفیوژ یا سیکلونهای جدا کننده

4 جدا کننده های شن و ماسه

ییلدپونیت YP

یکی دیگر از اجزاء مقاومت در برابر جریان در گل حفاری نقطه واروی یا در اصطلاح ییلدپونیت است.

در مایعاتی که از نوع پلاستیکی بوده یا از قانون تبعیت می کنند برای به حرکت در آوردن مایع همزمان با فشاری که بر مایع وارد  می شود، تا هنگامی که فشار به نقطه ای برسد که در آن نقطه مایع شروع به حرکت کند، آن نقطه را ییلدپوینت می گویند. ییلدپوینت میزان یا سنجش نیروی جاذبه یا الکتروشیمی بین ذرات است. این نیروها بارهای مثبت و منفی است که در سطح ذرات و یا نزدیک یکدیگر قرار دارند. ییلد پوینت سنجش یا نشان دهنده این نیروها تحت شرایط جریان است و بستگی دارد به:

۱- خصوصیات سطح ذرات گل حفاری.

۲- غلظت جامدات.

۳- و محیط الکتریکی (الکترولیت) که این جامدات را احاطه کرده اند یا به عبارت دیگر غلظت و نوع یونهایی که در فاز مایع گل هستند.

واحد اندازه گیری ییلدپوینت بالا یا نیروی جاذبه بوجود می آید به علل زیر است:

۱- وارد شدن آلودگیهای حلال نظیر نمک، سیمان، انیدریدها یا سنگ گچ که بارهای منفی ذرات خاک را خنثی کرده، آنها را بصورت کلوخه در آورده و نتیجه اش ازدیاد ییلدپوینت است.

۲- شکستگی ذرات خاک بوسیله عمل آسیا بی مته و لوله های حفاری ایجاد نیروی رسوبی می کند (شکسته شدن اتصالها) در روی لبه های شکسته شدن ذرات. این نیروها تمایل دارند که ذرات را بصورتی سازمان نیافته بطرف خود جذب نمایند که باعث کلوخه شدن گل و در نتیجه ازدیاد ییلدپوینت می گردند.

۳- وارد شدن جامدات بی اثر در سیستم که باعث ازدیاد ییلدپوینت می شود. نتیجه این واردات حرکت ذرات بطرف یکدیگر است. چون در حقیقت فاصله بین ذرات کاهش نمی یابد بلکه جذب نیروی جاذبه بین ذرات افزایش پیدا می کند.

۴- حفاری انیدریدها، شیل یا گل رس که باعث وارد شدن جامدات فعال تازه ای به داخل سیستم می گردند که نیروی جاذبه بین ذرات را زیاد نموده و ذرات را به همدیگر نزدیک می نماید که نتیجه اش ازدیاد بارهای الکتریکی است.

۵- افزودن مواد شیمیایی بیشتر از حد معمول یا نا کافی نیز باعث ازدیاد نیروی جاذبه است. ییلدپوینت آن قسمت از مقاومت در مقابل جریان است که توسط معالجه شیمیایی به موقع قابل کنترل است. اگر نیروی جاذبه بین ملکولی کاهش یابد ییلدپوینت نیز پایین خواهد آمد و با کاهش ییلد پوینت گرانروی ظاهری نیز کاهش می یابد.

ییلدپوینت را با روشهای زیر می توان کاهش داد:

۱- آسیاب شدن ذرات خاک در زیر مته باعث پیدایش ظرفیتهای آزاد و پیوندهای شکسته می شود. این ظرفیتهای آزاد را می توان بوسیله جذب سطحی برخی از یونهای منفی بر روی ذرات خاک رس خنثی نمود. ظرفیتهای آزادی را که به این ترتیب خنثی نشده باقی می مانند می توان تقریباً بطور کامل توسط موادی نظیر تانین ها، لیگنین ها، فسفاتهای کامپلکس و لیگنوسولفوناتها خنثی کرد. نیروهای جاذبه ای که قبلاً وجود داشته اند نیز بوسیله این مواد شیمیایی خنثی شده و تعداد ظرفیتهای منفی دانه های آنقدر زیاد می شوند که ذرات یکدیگر را به جای جذب کردن از هم دفع می کنند.

۲- در صورت آلودگی گل توسط املاح کلسیم یا منیزیوم می توان یونهایی را که باعث جذب می شوند بصورت رسوب در آورده که نتیجه اش کاهش جاذبه و ییلدپوینت است.

۳- آب نیز برای کاهش ییلدپوینت مصرف می شود به شرطی که وزن گل زیاد باشد در غیر این صورت افزودن آب اثر قابل ملاحظه ای ندارد. توجه به این نکته ضروری است که آب به تنهایی می تواند آثار نا مطلوبی روی خواص گل های حفاری خصوصاً گلهای سنگین وزن بگذارد: صاف آب را افزایش داده و وزن گل را کاهش می دهد. بالا بردن مجدد وزن گل احتیاج به افزودن مواد وزن افزا دارد که این مخارج گل را افزون می نماید.

قدرت ژله ای GS

سنجش قدرت ژله ای شدن مشخص کننده خاصیت ماسیدن گل است. این سنجش، سنجش نیروی جاذبه ملکولی تحت شرایط ساکن یا استاتیک است. در حالیکه ییلدپوینت نیروی جاذبه ملکولی در حالت در جریان بودن مایع است و نباید با قدرت ژله ای شدن اشتباه شود. گر چه هر دوی این سنجشها نیروی کلوخه شدگی است در هنگامی که ییلدپوینت کاهش می یابد قدرت ژله ای نیز معمولاً کم می شود ولی ییلدپوینت پایین لازمه آن نیست که قدرت ژله ای باید صفر باشد. برای پایین آوردن ژل، ممکن است که از ذی فلاکوله کننده ها به مقدار اضافی استفاده شود بدون اینکه کاهش محسوسی در گرانروی ظاهری بوجود آید.

تعريف ژل : سنجش نيروي جاذبه بين ملكولي تحت شرايط ساكن يا استاتيك گل ٬ ژل نام دارد و در دو نوبت اندازه گيري مي شود .

1-     ژل ده ثانيه

2-     ژل ده دقيقه

      درجه هاي ژله اي ممكن است 

   الف : فقط به غلظت مواد جامد بستگي داشته باشد.

    ب: به مقدار پراكندگي ذرات جامد بستگي داشته باشد.

    ج : به غلظت مواد جامد و هم به مقدار پراكندگي آنها بستگي داشته باشد. 

درصورتيكه تفاوت بین ژل اوليه و ثانويه زياد باشد نشان از اين است كه مقدار مواد جامد درگل بالارفته اند ، اما اگر ژل اوليه و ثانويه هردو بالا باشند و تقريباً نزديك بهم نشان دهنده آن است كه گل درحال لخته شدن است .

واحد ژل مثل واحد Yield point پوند بر  100 فوت مربع است.  

 فرق بين Yield point و Gel strenght چيست ؟

هردوي اين ها اندازه نيروهاي جاذبه موجود در سيستم گل حفاري رانشان ميدهند . ولی Yield point در حالت داینامیک و  Gel strenght در حالت استاتیکی این نیروها را نشان میدهند.

آزمایش گرانروی با دستگاه

هر دو دستگاه اندازه گیری فوق یا نیروی برشی را در سرعتهای مختلف نشان می دهد و ثابت های دستگاه طوری میزان شده اند که با کم کردن عدد خوانده شده در۳۰۰ دور از عدد خوانده در ۶۰۰ دور گرانروی پلاستیکی بر حسب سانتی پواز بدست می آید.

گزارش نتایج:

الف: عدد خوانده شده در دور ۳۰۰ را از عدد خوانده شده در دور ۶۰۰ کم می کنیم که معادل گرانروی پلاستیکی است.

ب: عدد بدست آمده از تفریق بالا یعنی عدد پلاستیک ویسکوزیته را از عدد خوانده شده در دور ۳۰۰ کم می کنیم که برابر است با ییلدپوینت

قدرت ژله شدن GS

بعد از آنکه اعداد مربوط به دورهای ۳۰۰ و ۶۰۰ را پیدا کردیم، همچنان که دستگاه با دور ۶۰۰ کار می کند، دسته گیر بکس آن را روی کمترین دور (یعنی ۳ دور در دقیقه) آورده و دستگاه را خاموش می کنیم. بسته با این که بعد از ۱۰ ثانیه دستگاه را مجدداً روشن کنیم و عدد آن را بخوانیم یا بعد از ۱۰ دقیقه، به ترتیب ژل ابتدایی یا ژل ده دقیقه به دست خواهد آمد که واحد آنها پاوند بر صد فوت مربع است. جهت به دست آوردن ژل ابتدایی و نهایی دستگاه را در جهت عقربه های ساعت به آهستگی گردانده و اعداد را به دست می آوریم.

پ- هاش PH

جهت به دست آوردن PH (یعنی خاصیت اسیدی یا قلیایی بودن گل) دستگاه های PH سنج مختلفی تهیه شده است که مهمترین آنها دستگاه های مربوط به کارخانه است.

آزمایش اندازه گیری مقدار شن گل حفاری SAND CONTENT

دستگاه اندازه گیری شن در گل حفاری شامل یک الک ۲۰۰ مش، قیف و یک ظرف شیشه ای مدرج که از صفر تا ۲۰% روی آن حک شده است و مقدار درصد شن را نسبت به کل گل نشان می دهد.

تعیین مقدار آب، روغن و مواد جامد

این دستگاه مخصوص که در اصطلاح ريتورت كيت نامیده می شود. مقدار درصد آب، روغن و جامدات را نشان می دهد.

قلیائیات

الف: یک میلی لیتر از صاف آب گل را بر می داریم.

ب: با ۲۵- ۵۰ میلی متر آب مقطر آن را رقیق می کنیم.

ج- ۳- ۴ قطره فنل فتالئین اضافه نموده و به هم می زنیم.

د: سریعاً با اسید سولفوریک  نرمال تیتراسیون می کنیم.

ه. مقدار مصرفی اسید سولفوریک را بعنوان پی اف گل گزارش می کنیم.

تعیین مقدار کربناتها، بی کربناتها و ئیدراوکسیدها در صافاب گل حفاری

در حال حاضر کربناتها، بی کربناتها ئیدرواوکسیدهای محلول در گل حفاری از روش آزمایش قلائیات به دست می آیند. انواع مختلف مواد معدنی در گلهای سبک باعث ازدیاد مجموع قلیائیات (M) می شوند که روی غلظت این یونها اثر مستقیم می گذازند: در این روش آزمایش نشان داده می شود که بوسیله ئیدرواوکسیدسدیم بی کربناتها را به کربنات ها و بوسیله کلرودباریم کربناتها را به روش آزمایش تیتراسیون برگشتی رسوب داده و باقی مانده مقدار ئیدراوکسیدها می باشد.

روش اندازه گیری مقاومت گل روغنی Electrical Stability

 1-نمونه گل روغنی راپیش از آزمایش از روی توری قیف مارش عبور دهید .

2-نمونه گل روغنی را به دمای 120 درجه فارنهایت برسانید .

3-دهانه الکترود را به وسیله دستمال کاغذی کاملا” تمیز وخشک نمائید .

4- دهانه الکترود را درون الکل پروپانول فرو برده و با دستمال  دوباره تمیز وخشک نمائید .

5- نمونه گل روغنی را به وسیله الکترود به مدت 10 ثانیه هم زذه و الکترود رادرون ظرف به  گونه ای آویزان کنید که با بدنه و ته ظرف هیچگونه تماسی نداشته باشد .

6- دستگاه را روشن ودکمه TEST  را فشار دهید و منتظر بمانید تا عدد روی صفحه دستگاه ثابت شود ( در این مرحله الکترود ثابت وبدون حرکت باشد )

7- آزمایش را از مرحله 3 تا 6 دوباره تکرار کنید .

8- میانگین اعداد حاصله از دو مرحله ازمایش را به عنوان مقدار E.S گل گزارش نمائید .

 نکته : هرگزاززایلین برای تمیزکردن دستگاه استفاده نکنید

روش اندازه گیری مقدار آهک درگل پایه روغنی Alkalinity

1-مقدار 20 میلی لیتر از مخلوط یک به یک الکل ایزو پروپانول و زایلین را در یک بشر 250 میلی لیتری بریزید . 2-یک میلی لیتر از نمونه گل روغنی را به محلول بالا اضافه نموده وهم بزنید

3- 75 -100 میلی لیتر آب مقطر به آن اضافه نموده وخوب تکان دهید .

4- 5 تا 10 قطره فنل فتالین به محلول فوق اضافه نموده تا رنگ محلول صورتی شود .

5- قطره قطره اسید سولفوریک 1/0 نرمال به محلول اضافه کنید تا رنگ صورتی آن از بین رفته ومحلول بی رنگ شود .

  6-مقدار اسید مصرفی را یاداشت نموده وبا استفاده از فرمول زیر مقدار آهک موجود در گل را بر حسب پوند در بشکه بدست آورید .

295/1 x حجم اسید مصرفی به میلی لیتر  = Lime

روش اندازه گیری سختی گل TOTAL HARDNEES

1- مقدار 25 سی سی آب مقطردرون ظرف تیترا سیون بریزید .

2- یک سی سی از عصاره گل را به آن اضافه نمایید وخوب هم بزنید .

3- مقدار 5 تا 6 قطره محلول بافر Hardnees Buffer)  ) اضافه نمایید و خوب هم بزنیید .

4- مقدار 2 تا 6 قطره محلول معرف (Indicator   ) اضافه کرده وهم بزنید اگر در نمونه یون کلسیم یا منیزیم وجود داشته باشد رنگ محلول قرمز شرابی خواهد شد . 5- قطره قطره محلول ورسونایت 400 پی پی ام به نمونه اضافه نمایید تا محلول به رنگ آبی فیروزه ای تغییر رنگ نماید  میزان مصرف ورسونات را در عدد 400 ضرب نمایید  عدد بدست آمده میزان سختی گل را نشان  میدهد  .

400 × مقدار ورسنات مصرفي سي سي= (منيزيم یا كلسيم)

آزمايش ppm نمک در گل هاي پايه آبي :

  • مقدار یک سی سی صافاب گل را در يك ارلن ماير بريزيد.
  • حدود 2 تا 3 قطره فنل فتالین به آن اضافه نماييد. اكر رنگ صورتي ظاهر شد مقدار اسيدسولفوريك اضافه كنيد تا رنگ صورتي از بين برود.
  • حدود 25 سی سی آب مقطر اضافه كرده و محلول را به هم مي زنيم.
  •  حدود 4 تا 6  قطره كرومات پتاسيم اضافه كرده تا رنگ محلول به رنگ زرد ظاهر شود.
  • بوسيله نيترات نقره ppm  20.000  ٬آن را تيتره كنيد تا رنگ محلول از زرد به نارنجي متمايل به قرمز تبديل شود.

طريقه محاسبه:

20.000  × نيترات نقره مصرفي= مقدار كلرور  1- 

65/1  × مقدار كلرور(1) = كلرو سديم  2- 

روش اندازه گیری  HP-HT  FILTRATION

1-        قبلازشروع آزمایش کوره را با ولتاژمناسب به برق وصل کنید ودماسنج را در محل مخصوص قرارداده وترموستات کوره را روی 320 درجه فارنهایت تنظیم کنید تا گرم شود.

2-        نمونه گل برگشتی ا ز چاه را گرفته ومدت 10 دقیقه مخلوط نمایید.

3-        سلول گل را تا نیم اینچ مانده به لبه بالائی آن ا ز گل پر نما ئید.(شیر تحتانی بسته باشد)                 

4-        کاغذ صا فی را در محل مخصوص قراردهید ودرپوش آن را محکم کنید.شیر فوقانی را سفت نمائید تا کاملا” بسته شود.

5-         سلول گل را در داخل کوره قرا رداده ودماسنج را در محل خود قرا ردهید.

6-        دستگاه فشا ررا برروی شیر فوقانی قراردهید وقفل آن را بزنید.دستگاه فشا ر تحتانی را در محل خود قرا ر داده، قفل آن را بزنید.

7-        میزان 100 psi فشار به هر دو ریگلاتور اعما ل نمائید. سپس شیر فوقا نی رابازنمائید تا فشار به سطح گل اعما ل شود .

8-        وقتی دمای گل به 300 درجه فارنهایت رسید فشا ر فوقانی را به600 psi افزایش دهید و شیر تحتانی را با ز کنید تا عمل  filtration صورت گیرد. مدت 30 دقیقه مایع صاف شده را جمع آوری کنید ( در طول زمان آزما یش دما وفشا رها ثابت نگه دا شته شود ) .

نکته : اگر فشار ریگلاتور پائین افزایش پیدا کرد مقداری از عصاره را درون استوا نه مدرج تخلیه نمائید.

9-در پایان مدت نیم ساعت عصاره جمع آوری شده را در استوا نه مدرج تخلیه کنید وحجم آن را برحسب cc یاددا شت و در عدد 2 ضرب نمائید. عدد حاصله را به عنوان عصاره گل در گزارش قید نمائید .

10- در پایان آزمایش شیرهای بالا و پایین را ببندید و ریگلا تورها را بسته و فشار پشت آنها را ترخیص نمائید قفل آنها را در آورده و ریگلاتورها را جدا نمائید .

11-سلول گل را از درون کوره خارج وبه همان حا لت قائم روی یک لیوان استیل گذاشته وپس ازسرد شدن فشار درون آن را به آرامی از طریق شیر فوقا نی ترخیص نموده و دستگاه را برای آزمایش بعد تمیز مینما ئید.

روش اندازه گیری مقدار کلراید در گل روغنی

1-    درصدحجمی آب را با استفاده ازدستگاه ریتورت کیت بدست آورید .

2-    مقدار 2 سی سی ازگل مورد آزمایش رادرظرف تیتراسیون بریزید .

3-    مقدار10 سی سی از محلول M.E.K رادرظرف ریخته وخوب هم بزنید .

4-    مقدار 15 سی سی استون اضافه نموده وهم بزنید .

5-    مقدار10سی سی آب مقطر اضافه نموده وهم بزنید .

6-    مقدار5 تا 10 قطره معرف کرومات پتاسیم اضافه نمایید رنگ محلول زرد خواهد شد .

7-    قطره قطره محلول نیترات نقره 282.0 نرمال اضافه کنید تا رنگ محلول به قرمز آجری تبدیل شود (در صورت برگشت رنگ پس از 10 دقیقه این مرحله را ادامه دهید)

8-    مقدار نیترات نقره مصرفی را یادداشت نمایید = A

9-    از طریق فرمول زیر غلظت سدیم کلراید یا کلسیم کلراید را بدست آورید.

درصدحجمی آب ضربدر 20. = B